در نگارش این کتاب، انگیزه‌های نژادی نقش داشته‌اند که این امر به نفع آلفرد لومر، هم‌وطن نویسنده، اعتبار تلاش‌های سایر موسیقی‌دانان اروپایی را کاهش داده است. متون قدیمی موسیقی نیز باید با نگاهی انتقادی بررسی شوند. به عنوان مثال، نویسنده‌ای که رساله «بهجةالروح» را به نام «عبدالمؤمن ابن صفی‌الدین عبدالمؤمن ارموی» معرفی کرده، قصد داشته از شهرت صفی‌الدین ارموی، موسیقی‌دان برجسته، و قابوس ابن وشمگیر (۳۱۹-۴۸۳ ق) از سلسله آل زیار بهره ببرد. همچنین، با وجود اشاره به عبدالقادر مراغه‌ای (وفات ۸۳۸ ق) در متن، کتابش را به سلطان محمود غزنوی (۳۶۱-۴۲۱ ق) تقدیم کرده است (ابن صفی‌الدین، ۱۱۶). این تناقضات نشان می‌دهد که نمی‌توان به محتوای چنین متونی به سادگی اعتماد کرد.

منابع مورد استفاده

بخش نخست این تحقیق بر پایه آثار منتشر شده در اروپا و آمریکا در زمینه‌های موسیقی، موزیکولوژی و اتنوموزیکولوژی شکل گرفته است. این بخش شامل آوانگاری‌های کمیاب از اجراهای موسیقی ایرانی در اروپا مربوط به سال ۱۲۷۹ شمسی، مطالبی درباره موسیقی در آثار هنری و فرهنگی ایران، مقالات موزیکولوژی و دایرة‌المعارف‌ها با موضوع موسیقی ایران، رساله‌های دکترا در مورد موسیقی ایرانی و اولین نشریات اتنوموزیکولوژی با محوریت موسیقی ایرانی است.

محتوای بخش دوم بر اساس متون موسیقایی فارسی مربوط به قرن هفتم هجری تا پیش از انقلاب مشروطه و همچنین چند متن تاریخی عمومی، از جمله کتابی عربی درباره تاریخ پادشاهان ایران نوشته ثعالبی (Tha‘alibi ارزی 190)، تدوین شده است. نسخ خطی موسیقایی شامل متنی عربی از صفی‌الدین ارموی (ارموی بی‌تا)، رساله‌ای فارسی از محمد نیشابوری (نیشابوری ق ۲)، هر دو از نویسندگان قرن هفتم هجری، شرحی بر کتاب ارموی متعلق به قرن هشتم (ق ۲)، رساله‌ای از عبدالقادر مراغه‌ای مربوط به قرن نهم (عبدالقادر مراغه‌ای ق ۸۳۱) و تعدادی نسخه خطی بی‌نام از قرون نهم تا دوازدهم است.

این مجموعه از منابع شامل برخی نسخ خطی است که تعدادی از آنها تاریخ و نام نویسنده دارند، اما بیشترشان ناشناس هستند. برای ارجاع به متون موسیقایی، در اکثر موارد از نسخه‌های آنلاین استفاده کرده‌ام، مگر اینکه ارجاع به نسخه خاصی ضروری بوده باشد.

برای قدردانی از محققانی که برخی از این متون موسیقایی را منتشر کرده‌اند، در اولین ارجاع به هر متن، پانوشتی درباره نسخه چاپی آن اضافه کرده‌ام. بسیاری از این منابع به صورت مقالاتی در مجلات منتشر شده‌اند که امروزه نایاب یا کمیاب هستند و یافتن آنها، به ویژه برای مخاطبان خارج از ایران، دشوار است. استفاده از بازنشر اینترنتی این نسخ برای نویسندگان و خوانندگان آسان‌تر است. با این وجود، از زحمات محققانی که پیش از عصر دیجیتال این آثار را منتشر کرده‌اند، قدردانی شده است.

منابع بخش سوم شامل منابع اصلی استفاده شده در بخش‌های اول، دوم و چهارم است: برخی از آثار اروپایی منتشر شده درباره موسیقی ایرانی از بخش اول، آثار چاپی فارسی درباره موسیقی مربوط به نیمه دوم قرن بیستم و برخی نسخ خطی از بخش دوم، برخی دیگر از متون موسیقایی اواخر دوره قاجار و فهرست اولین صفحات موسیقی ایرانی از بخش چهارم. علاوه بر این، در بخش سوم از متون غیرموسیقایی دوره قاجار، شامل خاطرات و سفرنامه‌های بزرگان ایرانی از جمله پادشاهان آن زمان نیز بهره گرفته شده است.