نگاهی به پوزیسیون دوم در نوازندگی ویولن
برای تسلط تدریجی هنرجویان بر تمام قسمتهای دسته ویولن، میتوان با استفاده از نتهای متحرک یا تونیک، قطعات ساده دو نتی را از انگشتگذاری ۰-۱ به ۱-۲ تغییر داد. با این روش، ملودیهای کودکانه را میتوان در پوزیسیونهای مختلف اجرا کرد. زمانی که هنرجویان به استفاده از همه انگشتان مسلط شدند، میتوان همین قطعات را با انگشتگذاری ۱-۴ نیز در پوزیسیونهای اول و دوم نواخت که شامل تعویض سیم نیز میشود.
راهکار دیگر برای افزایش اعتماد به نفس هنرجو در پوزیسیون دوم، این است که هنگام آموزش گامها در پوزیسیون اول، به جای استفاده از سیم دست باز در تعویض سیم، از انگشتگذاری ۱-۳-۴ استفاده شود. این الگو باید در هر دو جهت اجرا شود. کودکان معمولاً هنگام تعویض سیم در پوزیسیون دوم دچار سردرگمی میشوند، زیرا نمیتوانند از سیم دست باز استفاده کنند.
بخش عمدهای از رپرتوار سنتی ویولن، شامل اتودها و قطعات، دشواری کار با پوزیسیون دوم را در نظر گرفته است. در منابع تاریخی آموزش ویولن برای مبتدیان، موسیقی عمدتاً در پوزیسیونهای اول، سوم و پنجم نوشته میشد و پوزیسیونهای دوم و چهارم بیشتر به عنوان پلی برای رسیدن به این پوزیسیونهای راحتتر استفاده میشدند. ویرایشهای جدید اتودهای آموزشی، نیاز به استفاده بیشتر از پوزیسیون دوم را در نظر گرفتهاند و انگشتگذاریهای مدرن به کاهش این مشکل کمک میکنند. استقلال پوزیسیون دوم در حال افزایش است.
گِزا سیلوی، ابداعکننده روش آموزشی کالرسترینگ (Colourstrings) در هلسینکی (۱۹۷۱)، یک رویکرد نوین برای آموزش موسیقی و سازهای زهی به کودکان است. این روش با بهرهگیری از رنگها، تصاویر، آموزش شنیداری و فعالیتهای حرکتی، مفاهیم موسیقی و نوازندگی را به صورت تدریجی و متناسب با تواناییهای کودک آموزش میدهد. او در حال حاضر با برنامه آموزشی از راه دور “International Minifiddlers” همکاری میکند که در ۱۲ کشور فعال است.
برخی نوازندگان ویولن، پوزیسیونهای دوم و چهارم را دشوارتر از پوزیسیون سوم میدانند. یکی از دلایل این امر این است که بسیاری از مدرسان ابتدا پوزیسیون اول را آموزش میدهند و سپس به سراغ پوزیسیون سوم میروند. اما احتمالاً دلیل اصلی، استفاده کمتر از پوزیسیونهای دوم و چهارم است که باعث میشود این پوزیسیونها برای بسیاری از نوازندگان ناآشنا و نامأنوس باشند. با این وجود، پوزیسیون دوم باید به اندازه سایر پوزیسیونها به طور کامل و جدی آموزش داده و تمرین شود، زیرا در بسیاری از پاساژها میتواند راهحلهای ظریفتری برای مشکلات تعویض سیم ارائه دهد و از تغییر پوزیسیونهای غیرضروری جلوگیری کند.
در میان مدرسان سبک سوزوکی، معمول است که وقتی هنرجو در پوزیسیون اول به وضعیت متعادل و صحیح دست چپ و کوک مناسب دست یافت، پوزیسیون سوم آموزش داده میشود. دلیل این امر، تفاوت محسوس آن با پوزیسیون اول و طنین نتهای لایوی است که با انگشت اول گرفته میشوند و مزیت مهمی در آموزش ایجاد میکنند. با این حال، سوزوکی در کتاب اتودهای پوزیسیون خود، پوزیسیون دوم را پیش از پوزیسیون سوم آغاز میکند.
یکی از مؤثرترین راهها برای ایجاد تسلط و راحتی در یک پوزیسیون جدید، انتقال یک ملودی آشنا به آن پوزیسیون است. ابتدا انگشت اول را به درستی کوک کنید و سپس سایر انگشتان را نیز با دقت روی سیم قرار دهید. همچنین باید بدانیم فواصل پرده و نیمپرده در کجا قرار میگیرند؛ یعنی الگوی انگشتگذاری چیست؟ پس از مشخص شدن این موارد، باید راحتترین زاویه قرارگیری دست را پیدا کنیم، به گونهای که همه انگشتان متعادل و راحت روی سیم قرار گیرند.
از این مرحله به بعد، بیشتر از پوزیسیون جدید استفاده کنید. ملودیهای خرید غذا قدیمی و آشنا را در پوزیسیون جدید بنوازید و در رپرتوار خود، پاساژهایی را که شامل این پوزیسیون میشوند، بیشتر تمرین و تقویت کنید. همانند همیشه، پس از یافتن راهی برای اجرای آسانتر، آن را به کار بگیرید و به طور مداوم تمرین کنید.
کوئن رنس: ویولونیست و مدرس بلژیکی که به عنوان مدرس مهمان در اروپا، ایالات متحده، استرالیا و ژاپن فعالیت داشته است.